Modern Hayatın Getirdiği Kronik Yorgunluk: Dijital Yorgunluk Bir Salgın mı?
Günümüzün hızla değişen ve teknolojiyle iç içe geçen yaşam temposu, pek çoğumuz için sürekli bir yorgunluk ve tükenmişlik hissine neden oluyor. Medicana Sağlık Grubu Psikiyatri Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, bu yaygın yorgunluk halinin artık bireysel bir sorun olmaktan çıkıp toplumsal bir mesele haline geldiğini vurguluyor. Dr. Yaşar’a göre, modern dünyanın temposu insan biyolojisinin kaldırabileceğinden çok daha hızlı ilerliyor ve bu durum, sürekli bir yorgunluk halini beraberinde getiriyor.
Dijital Yorgunluk: Yeni Nesil Tükenmişlik Sendromu
Özellikle sosyal medya kullanımının artmasıyla birlikte ortaya çıkan ‘dijital tükenmişlik’ veya ‘sosyal medya yorgunluğu’ kavramı, ruh sağlığı uzmanları tarafından yakından inceleniyor. Dr. Müge Yaşar, bu durumun anksiyete, depresyon, belirgin bir yorgunluk hissi, genel bir tükenmişlik ve dikkat eksikliği gibi sorunları tetiklediğini belirtiyor. Gelişen teknolojiyle birlikte bireylerin sürekli olarak bildirimler, mesajlar, sosyal medyadaki kusursuz hayatlar ve ‘geride kalıyorum’ endişesi gibi uyaranlara maruz kaldığını ifade eden Dr. Yaşar, bu durumun insan beynini sürekli yüksek alarmda tuttuğunu ve kronik strese yol açtığını açıklıyor. Bu kronik stres, vücudun sempatik sinir sistemini aşırı aktive ederek ‘savaş ya da kaç’ modunda kalmasına neden oluyor, bu da uzun vadede fiziksel ve zihinsel sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açıyor.
Yorgunluğun Arkasındaki Nedenler ve Çözüm Yolları
Dr. Öğretim Üyesi Müge Yaşar, sürekli yorgunluğun tek bir nedene bağlı olmadığını, altında depresyondan kaygıya, uyku bozukluklarından iş yaşamının baskılarına kadar pek çok faktörün yatabileceğini dile getiriyor. Pandemi sonrası dönemin etkileri ve dijital dünyanın getirdiği yoğunluk, bu nedenleri daha da derinleştirmiş durumda. Dünya Sağlık Örgütü’nün bir hastalık olarak değil, iş yaşamına özgü bir stres yanıtı olarak tanımladığı tükenmişlik sendromu (burn-out), enerji tükenmesi, işle duygusal uzaklaşma ve mesleki verimlilikte azalma gibi belirtilerle kendini gösteriyor.
Peki, bu modern çağın sessiz salgınıyla nasıl mücadele edilebilir? Dr. Yaşar, çözümün yaşam ritmini yeniden ayarlamakta ve gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek almakta yattığını vurguluyor. Özellikle ekran süresini azaltmak, dijital detoks uygulamaları, zaman yönetimi ve net sınırlar koymak büyük önem taşıyor. Yatmadan bir saat önce ekranlardan uzak durmak, melatonin salgılanmasına yardımcı olarak uyku kalitesini artırabilir. Bildirimleri belirli saatlerde kapatmak, sürekli tetikte olma halini azaltır. Enerjinin yüksek olduğu saatlerde zorlu bilişsel görevleri tamamlamak ise bilişsel tükenmeyi önlemeye yardımcı olur.
Anı Yaşamak ve Kendine İyi Bakmak
Yorgunluk ve tükenmişlik hissini azaltmak için farkındalık (mindfulness) ve nefes egzersizleri gibi yöntemler de öneriliyor. Dr. Yaşar, anı yaşamaya odaklanmanın, zihnin geçmiş kaygıları veya gelecek endişeleri arasında dolaşmasını engellediğini belirtiyor. Düzenli diyafram nefesi egzersizlerinin, vücudun dinlenme ve sindirimden sorumlu parasempatik sinir sistemini aktive ederek denge sağladığına dikkat çekiyor. Ayrıca, enerji tüketen değil, anlam ve amaç katan aktivitelere zaman ayırmak, aile ve arkadaşlarla bağ kurmak, yalnızlık ve tükenmişlik riskini azaltan en güçlü faktörler arasında yer alıyor. Kendine karşı nazik olmak ve hatalar karşısında yargılamak yerine destek olmak da mükemmeliyetçilikle mücadelede etkili bir yöntem olarak öne çıkıyor. Bu adımlarla, dijital yorgunluk ve tükenmişlik hissiyle daha etkin bir şekilde başa çıkmak mümkün hale geliyor.
